โจเซฟ คอนราด “ศิลปะยืนยาว ชีวิตนั้นสั้น ส่วนความสำเร็จอยู่อีกไกลแสนไกล”

บรรดานักอ่านผู้รักงานวรรณกรรม อาจไม่มีโอกาสได้รู้จักกับ โจเซฟ คอนราด หากวันนั้นในวัยหนุ่ม เขายิงตัวตายสำเร็จสมความตั้งใจ เพราะต้องการหนีจากปัญหาหนี้สินท่วมหัวที่เขาก่อไว้จากการเป็นนักพนันตัวยง

ก็นับว่าโชคดี ที่เขายิงตัวเองพลาดจึงไม่ตาย และมีกำลังใจกลับมาใช้ชีวิต ทำให้ได้สร้างงานดีๆ ออกมา ทั้งยังเป็นต้นแบบ สร้างแรงบันดาลใจให้กับนักเขียนชื่อดังในยุคหลังอีกมากมายไม่ว่าจะเป็น เฮมิงเวย์ ดี เอช ลอว์เรนซ์ แกรห์ม กรีน รวมทั้ง เวอร์จิเนีย วูล์ฟ ฟิตซ์เจอรัลด์ และวิลเลียม โฟล์กเนอร์

งานของคอนราด ได้รับการยกย่องว่าเป็นแถวหน้าของงานแนว ‘อัตถิภาวนิยม’ ที่ให้ความสำคัญกับความเป็นปัจเจก ตัวตน ประสบการณ์ของคน และผลของการกระทำว่าล้วนมาจากตนเอง ไม่ใช่เกิดจากการกำหนดโดยพระเจ้า

เหตุที่เป็นเช่นนี้ น่าจะเป็นเพราะชีวิตของเขาในช่วงก่อนจะมาเป็นนักเขียน คอนราดทำงานอยู่ในเรือโดยสารหลายปี เขามีโอกาสเดินทางไปยังดินแดนต่างๆ โลกใบที่เขาเห็น ทำให้เขารู้ว่าโชคชะตาของมนุษย์ไม่ได้อยู่ในมือของพระเจ้า เหมือนที่คนส่วนใหญ่ในยุคเดียวกันยึดมั่น

นอกจากใช้ดินแดนต่างๆ ที่ไกลโพ้นเป็นฉากในการเล่าเรื่อง วิธีเขียนของเขาก็ต้องการน้ำอดน้ำทนของคนอ่านอย่างมาก ด้วยการใช้ภาษาอังกฤษที่ให้ความอึดอัด คลุมเครือ อันเป็นผลจากความเชี่ยวชาญในการใช้ประโยคของเขาทั้งที่เป็นคนโปแลนด์ แต่กลับเลือกเขียนงานด้วยภาษาอังกฤษ

คอนราดได้สร้างงานอันยอดเยี่ยมไว้ ตั้งแต่อายุสามสิบเศษๆ แต่กว่างานของเขาจะได้รับการพูดถึงก็เข้าสู่อายุห้าสิบเศษๆ จากงานชื่อ Chance ซึ่งเป็นเล่มแรกที่ขายดี และทำให้คนสนใจอ่านงานของเขาจนกลายเป็นนักเขียนชื่อดัง เหตุผลที่หนังสือเล่มนี้ขายดีเป็นเพราะคนส่วนใหญ่เห็นภาพชายหนุ่มในชุดกัปตันเรือกำลังสวมเสื้อคลุมให้กับหญิงสาวที่นั่งอยู่ในเก้าอี้นวม ทำให้คนอ่านเข้าใจว่า เป็นเรื่องรักโรแมนติกระหว่างหญิงสาวกับชายหนุ่ม

เรื่องนี้ยืนยันความคิดว่า คนเรามักตัดสินหนังสือจากปก งานชิ้นยอดเยี่ยมของคอนราดบางเรื่องได้แปลเป็นไทยแล้ว (หฤทัยแห่งอันธการ, ลอร์ดจิม)

3 ธันวาคม ปีนี้ ครบรอบวันเกิดปีที่ 160 ของโจเซฟ คอนราด ผู้ประกาศว่า “ศิลปะยืนยาว ชีวิตนั้นสั้น ส่วนความสำเร็จอยู่อีกไกลแสนไกล”