ทำความรู้จักนักเขียนกลุ่มละตินอเมริกาบูม (Latin America Boom)

นักเขียนละตินอเมริกาไม่ได้มีแค่กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ หรือมีแต่แนวสัจนิยมมหัศจรรย์เท่านั้น ถ้าพูดถึงนักเขียนจากโซนนี้จะข้ามกลุ่มละตินอเมริกาบูม (Latin America Boom) ไม่ได้เป็นอันขาดเลย เพราะพวกเขาเป็นหัวเรี่ยวหัวแรงที่ทำให้ทั่วโลกรู้จักวรรณกรรมละตินอเมริกา ได้เวลาที่พวกเราจะมาทำความรู้จักพวกเขากันบ้างดีกว่าะ

หากพูดถึงวรรณกรรมละตินอเมริกาแล้ว สิ่งแรกที่ผุดขึ้นในหัวนักอ่านทั่วโลกคงเป็นชื่อของกาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ และหนังสือ “หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว” ก่อนจะตามด้วยคำว่า สัจนิยมมหัศจรรย์ (Magical Realism) อันเป็นแนวทางการนำเสนอเรื่องมหัศจรรย์ในท่วงทำนองสมจริงที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของวรรณกรรมละตินอเมริกาผุดตามมาในหัวเป็นของคู่กัน

“หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว” ที่ปรากฏสู่สายตานักอ่านในปี 1967 และสไตล์การนำเสนอที่แปลกใหม่ของมาร์เกซส่งผลกระทบต่อโลกวรรณกรรมตะวันตกอย่างชัดเจน โดยในช่วงเวลาระหว่างปี 1960-1970 วรรณกรรมละตินอเมริกาในยุคนั้นกลายเป็นเป้าความสนใจจากทั่วโลก บรรดานักเขียนในช่วงเวลานั้นได้รับการเรียกว่าเป็นกลุ่มละตินอเมริกาบูม พวกเขาเป็นกลุ่มนักเขียนที่ทำให้คนทั่วโลกหันมาอ่านวรรณกรรมละตินอเมริกา นอกจากนั้นความ “บูม” ที่เกิดขึ้นยังส่งผลไปถึงยอดขายและการตลาด จนเป็นปรากฏการณ์บูมทางการค้าด้วยเช่นกัน

นักเขียนที่เป็นแกนนำหลักคงไม่พ้น กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ, การ์ลอส ฟวนเทส (Carlos Fuentes), มารีโอ บาร์กัส โยซา (Mario Vargas Llosa) และ ฮูลิโอ กอร์ตาซาร์ (Julio Cortazar) หากย้อนกลับสู่จุดเริ่มต้น วรรณกรรมในภูมิภาคละตินอเมริกาในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ก็เหมือนเช่นภูมิภาคอื่นที่เคยตกเป็นอาณานิคมตะวันตก ทั้งตัวบุคคลและวรรณกรรมล้วนตกอยู่ภายใต้อิทธิพลความเป็นสมัยใหม่ของนักเขียนตะวันตกที่ทรงอิทธิพลเช่น ฟรานซ์ คาฟกา, เจมส์ จอยซ์, มาร์เซล พรุสต์, และ วิลเลียม โฟล์คเนอร์ ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 การที่นักเขียนละตินอเมริกาเดินตามนักเขียนโมเดิร์นนิสต์ที่อ้างถึงข้างต้นเป็นส่วนใหญ่ก็ไม่ใช่เรื่องแปลกแต่อย่างใด

แต่ในภายหลังได้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ทั้งด้วยสภาพแวดล้อมท่ามกลางสงครามเย็นและการปกครองเผด็จการทหาร รวมถึงการตื่นขึ้นของสำนึกและความต้องการสร้างอัตลักษณ์ภายในงานวรรณกรรมละตินอเมริกา ทำให้นักเขียนละตินอเมริกาในยุคบูมสร้างการเล่าเรื่องวรรณกรรมแนวใหม่ขึ้นมา ทั้งการเล่าเรื่องที่ผสมผสานความเหนือจริงลงในความจริงอยากแนบเนียนจนเหมือนเป็นเรื่องปกติธรรมดา ที่เรียกกันว่า ‘สัจนิยมหัศจรรย์’ และการเล่าเรื่องอิงประวัติศาสตร์ท้าทายผู้ปกครองเผด็จการในสังคมละตินอเมริกา ที่มีชื่อตรงตัวเลยว่า ‘นวนิยายผู้เผด็จการ’ (Dictator Novel)

นวนิยายผู้เผด็จการ อาจเป็นชื่อที่ไม่คุ้นหูนักอ่านบ้านเรานัก แต่เป็นแนวที่ได้รับความนิยมเป็นพิเศษในละตินอเมริกา เป็นการเขียนเพื่อเปลือยวิสัยและธรรมชาติของผู้เผด็จการ เล่าถึงอำนาจที่พวกเขาครอบครองมากกว่าจะเล่าเรื่องทางประวัติศาสตร์อย่างเที่ยงตรง The Feast of the Goat ของมาริโอ บาร์กัส โยซา นักเขียนรางวัลโนเบลชาวเปรู คือหนึ่งในผลงานสำคัญของงานเขียนแนวผู้เผด็จการ ซึ่งอีกไม่นานนี้เรากำลังจะได้อ่านในฉบับแปลไทยซึ่งมีชื่อว่า “ยัญพิธีเชือดแพะ” โดยสำนักพิมพ์บทจร

และถ้าใครสนใจเรื่องวรรณกรรมแนวสัจนิยมมหัศจรรย์ เราขอแนะนำหนังสือ “สัจนิยมมหัศจรรย์ ในงานของกาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ,โทนี มอร์ริสัน และวรรณกรรมไทย” ของชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์ โดยสำนักพิมพ์อ่าน เนื้อหาในเล่มนี้จะอธิบายอย่างละเอียดเลยทีเดียว