เมจิคอลเรียลลิสม์แบบรัสเซียกับมิคาอิล บูลกาคอฟ

เรื่อง The Master & Margarita ของมิคาอิล บูลกาคอฟ ฉลองอายุครบ 50 ปี ไปเมื่อปีที่แล้ว (2016) ที่จริงนิยายเรื่องนี้ต้องมีอายุครบ 75 ปี แล้วนะ เพราะบูลกาคอฟเขียนนิยายเสร็จตั้งแต่ปี 1940 แต่ด้วยเนื้อเรื่องที่วิจารณ์และเสียดสีการเมือง ทำให้เขาไม่สามารถพิมพ์นิยายเรื่องนี้ในช่วงเวลาดังกล่าวได้ ตอนนั้นรัสเซียยังเป็นสหภาพโซเวียตอยู่

นิยายเรื่องนี้อ่านได้หลายแบบ อันดับแรก หลายๆ คนมักพูดถึง “มาสเตอร์ กับ มาร์การิตา” ว่าเป็นนิยายที่เสียดสีชีวิตของคนโซเวียตภายใต้การปกครองในยุคสตาลิน ตัวละครหลายๆ ตัวหรือเหตุการณ์ในเนื้อเรื่องนี้อ้างอิงถึงเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในช่วงนั้น นั่นทำให้บูลกาคอฟตัดสินใจเผาต้นฉบับทิ้งหลังจากที่เขียนเสร็จ เพราะคิดว่าคงไม่มีวันได้พิมพ์แน่ๆ แต่ภรรยาของเขาก็คะยั้นคะยอให้เขียนออกมาใหม่อีกครั้ง

ส่วนใครชอบอ่านงานของกาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ ชอบนิยายแนวสัจนิยมมหัศจรรย์ เราอยากแนะนำให้ลองอ่านเรื่องนี้ดู เพราะ “มาสเตอร์ กับ มาร์การิตา” จัดอยู่ในแนวนี้เหมือนกัน ลองอ่านท่อนนี้ดูสิ

แมวอ้วนไม่เพียงแสนรู้เป็นแมวยอมจ่ายค่าโดยสารเท่านั้น แต่ยังเป็นแมวเคารพกฎหมาย เพียงเสียงดุด่าของนายตรวจสตรี มันกระโดดลงจากรถมานั่งที่ป้ายหยุดรถราง ใช้เหรียญสิบโคเป็กลูบหนวด แต่ในทันทีที่นายตรวจเอื้อมมือดึงสายสัญญาณเหนือศีรษะ สั่งให้รถเคลื่อนออกจากที่ มันทำตัวเหมือนคนทั่วไปที่โดนไล่ลงจากรถราง แต่ยังอยากเดินทางไปให้ถึงเป้าหมายปลายทาง มันปล่อยให้ขบวนรถผ่านไปสามตู้ กระโดดขึ้นนั่งบนข้อต่อตู้สุดท้าย ใช้กรงเล็บเกาะเกี่ยวท่อโลหะที่โผล่พ้นหน้าต่างรถ…ประหยัดค่าโดยสารได้สิบโคเป็ก

และถ้าไม่รู้ลึกเรื่องการเมืองหรือประวัติศาสตร์รัสเซียเลยจะอ่านรู้เรื่องหรือเปล่า เราว่าอ่านรู้เรื่องนะ เพราะเรื่องนี้สามารถอ่านเพลินๆ แบบนิยายแฟนตาซีเรื่องนึงได้เลย

“มาสเตอร์ กับ มาร์การิต้า” แปลโดย นพดล เวชสวัสดิ์, สนพ. เอิร์นเนสต์