‘ออสการ์ ไวลด์’ ศิลปะไม่ควรต้องรับใช้ใคร

ในช่วงชีวิตที่ยืนยาวเพียง 46 ปี ของออสการ์ ไวลด์ นักเขียนชาวไอริชที่ใช้ชีวิตในอังกฤษ ไร้เสรีภาพในการแสดงออกว่าตนชื่นชอบและหลงใหลในคนเพศเดียวกัน เพราะถูกพ่อของชายหนุ่มที่เขาลุ่มหลงฟ้องร้องเขาในข้อหา “ร่วมเพศทางทวารหนัก” ซึ่งเป็นการกระทำที่ฝ่าฝืนกฎหมายในอังกฤษ

ไวลด์ เป็นทั้งนักคิด นักเขียน และนักพูด เขามีไหวพริบ สามารถตอบโต้คารมได้อย่างคมคาย ระหว่างที่ให้การเพื่อปฏิเสธข้อกล่าวหาในศาลชั้นต้นถึงการกระทำอนาจารผ่านทางทวารหนักนั้น เขาเอ่ยถึงนิยามของ “ความรักที่ไม่อาจเอ่ยนาม” ว่าคือรักที่ลึกซึ้ง สวยงาม ผุดผ่อง ไร้รอยมลทิน เป็นรักระหว่างชายสูงอายุที่เปี่ยมด้วยสติปัญญากับชายหนุ่มอ่อนวัยที่พรั่งพรูไปด้วยความหวัง เป็น “ความรักที่โลกไม่อาจเข้าใจ แต่กลับเยาะหยันและจับใส่ขื่อประจาน”

แม้คำให้การของไวลด์จะได้รับเสียงปรบมือกึกก้องในศาล แต่สุดท้าย เขาก็ถูกตัดสินให้ใช้แรงงานหนักในคุกสองปี

หลังออกจากคุก ชีวิตของไวลด์เปลี่ยนไป เขาย้ายไปอยู่ฝรั่งเศสและไม่มีโอกาสหวนกลับคืนบ้านเกิดอีกเลย ชีวิตในฝรั่งเศสยากแค้น อับจน อันเป็นผลจากการล้มละลาย ต่างกับชีวิตที่เขาเคยใช้อย่างหรูหราก่อนที่จะถูกลงโทษอย่างลิบลับ

ออสการ์ ไวลด์เสียชีวิตด้วยโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบอย่างเดียวดาย อ้างว้าง ศพของเขาถูกฝังอย่างอนาถา หลังจากผ่านไปสิบปีจึงสามารถนำร่างไปไว้ในสุสาน “แปร์ลาแชส” ซึ่งเป็นที่ฝังศพของผู้มีชื่อเสียงมากมายหลากหลายสาขา โดยเงินสำหรับขนย้ายและฝังศพของเขามาจากการขอรับบริจาค และจากการขายผลงานจดหมายรักที่เขาเขียนถึงชายคนรัก ลอร์ด อัลเฟร็ด ดักลาส คนที่เป็นสาเหตุทำให้เขาติดคุก (จดหมายเล่มนี้แปลเป็นไทยในชื่อ “ที่ใดมีความเศร้า”)

หลุมฝังศพของไวลด์ กลายเป็นจุดหนึ่งที่นักท่องเที่ยวต้องไปเยือน เพื่อชมหรือประทับรอยลิปสติกไว้ในฐานะที่เขาคือ ผู้ปกป้องสิทธิทางเพศแถวหน้าให้กับชาวรักเพศเดียวกัน

16 ตุลาคมปีนี้ เป็นวันเกิดครบรอบปีที่ 163 ของออสการ์ ไวลด์ ชายหนุ่มผู้เป็นหนึ่งในขบวนการเคลื่อนไหวให้กับแนวคิด “สุนทรีนิยม” ซึ่งยืนยันว่างานศิลปะไม่ควรต้องรับใช้ใคร และต้องอยู่เหนือศีลธรรม เพราะศิลปะเกิดขึ้นและเป็นไปเพื่อความงามเท่านั้น โดยความคิดนี้สะท้อนไว้อย่างชัดเจนในผลงานที่เรียกว่าเป็นนวนิยายเรื่องยาวเพียงเรื่องเดียวในชีวิตของเขา คือ The Picture of Dorian Gray

ผลงานของออสการ์ ไวลด์ ที่ได้รับการแปลเป็นภาษาไทยมีทั้งหมด 3 เรื่อง ได้แก่
เจ้าชายผู้มีความสุข (The Happy Prince)  แปลโดย แดนอรัญ แสงทอง, สนพ.ตัวเล็ก
ที่ใดมีความเศร้า (De Profundis)  แปลโดย รติพร ชัยปิยะพร, สนพ.ฟรีฟอร์ม
ดอเรียน เกรย์ (The Picture of Dorian Gray) โดย ภัทรารัตน์ สุวรรณวัฒนา, มูลนิธิหยดธรรม